Οι προδιαγραφές υγιεινής και κατασκευής για τις δημόσιες τουαλέτες στην Ελλάδα ρυθμίζονται από τις υγειονομικές διατάξεις (όπως ισχύουν για τους χώρους συνάθροισης κοινού και τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος) και τις πολεοδομικές διατάξεις για την προσβασιμότητα.
Βασικοί Υγειονομικοί Όροι και Κατασκευή
- Υλικά καθαρισμού: Τα δάπεδα και οι τοίχοι (έως κατάλληλο ύψος) πρέπει να είναι επενδυμένοι με λίαν ανθεκτικά, αδιάβροχα και μη απορροφητικά υλικά (π.χ. πλακάκια) που να αντέχουν στο συχνό πλύσιμο και την απολύμανση.
- Αερισμός: Απαιτείται επαρκής φυσικός ή μηχανικός αερισμός (εξαερισμός) για τη συνεχή ανανέωση του αέρα και την αποφυγή οσμών.
- Εξοπλισμός: Κάθε χώρος υγιεινής πρέπει υποχρεωτικά να διαθέτει:
- Λεκάνη αποχωρητηρίου με καπάκι και κάθισμα.
- Νιπτήρα με τρεχούμενο πόσιμο νερό (ζεστό και κρύο όπου προβλέπεται).
- Μόνιμη διάταξη με υγρό σαπούνι, χαρτί υγείας και συσκευή χειροπετσέτας μιας χρήσης ή στεγνωτήρα χεριών.
- Κλειστό κάδο απορριμμάτων με ποδόπληκτρο ή αυτόματο άνοιγμα
Πρόσβαση και Διαμόρφωση
- Διαχωρισμός: Προβλέπεται διακριτός αριθμός αποχωρητηρίων ανά φύλο (ή ανεξάρτητες ατομικές καμπίνες) ανάλογα με τη δυναμικότητα και τη χρήση του χώρου.
- Υποχρέωση για ΑΜΕΑ: Σύμφωνα με τον ΝΟΚ και τις σχετικές διατάξεις, οι δημόσιοι χώροι και τα κτίρια συνάθροισης κοινού υποχρεούνται να διαθέτουν ειδικά διαμορφωμένο, προσβάσιμο χώρο υγιεινής για άτομα με αναπηρία (ΑΜΕΑ) με αντιολισθητικά δάπεδα, επαρκείς διαστάσεις περιστροφής αναπηρικού αμαξιδίου και ειδικές μπάρες στήριξης.
Καταστήματα Εστίασης – τι ισχύει;
Στα καταστήματα εστίασης (Καταστήματα Υγειονομικού Ενδιαφέροντος – Κ.Υ.Ε.), οι προδιαγραφές για τις τουαλέτες είναι αυστηρά καθορισμένες από την υγειονομική και πολεοδομική νομοθεσία.
1. Απαιτούμενος Αριθμός Τουαλετών (Βάσει Δυναμικότητας)
Ο αριθμός των WC καθορίζεται αποκλειστικά από τον αριθμό των καθήμενων πελατών (δυναμικότητα) που μπορεί να εξυπηρετήσει το κατάστημα στον εσωτερικό και εξωτερικό του χώρο:
- Έως 40 πελάτες: 1 τουαλέτα (κοινή για άνδρες και γυναίκες, με προθάλαμο).
- 41 έως 100 πελάτες: 2 τουαλέτες (1 ανδρών και 1 γυναικών).
- 101 έως 300 πελάτες: 4 τουαλέτες (2 ανδρών και 2 γυναικών).
- Προσωπικό: Αν το κατάστημα απασχολεί πάνω από 5 άτομα προσωπικό σε μία βάρδια, απαιτείται ξεχωριστή τουαλέτα προσωπικού.
2. Υποχρεωτική Ύπαρξη Προθαλάμου
- Κανένας χώρος WC δεν επιτρέπεται να έχει απευθείας οπτική επαφή ή να ανοίγει απευθείας προς την αίθουσα που κάθονται οι πελάτες ή προς το παρασκευαστήριο/κουζίνα.
- Απαιτείται ενδιάμεσος προθάλαμος. Στον προθάλαμο τοποθετούνται υποχρεωτικά οι νιπτήρες, οι συσκευές για το πλύσιμο/στέγνωμα των χεριών και οι καθρέπτες.
3. Υποχρέωση για Τουαλέτα ΑΜΕΑ
- Πότε απαιτείται: Σε όλα τα νέα καταστήματα εστίασης.
- Πότε υπάρχει εξαίρεση: Σύμφωνα με τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ), εξαιρούνται από την υποχρέωση WC ΑΜΕΑ τα καταστήματα με μικτό εμβαδόν μικρότερο από 100 τ.μ., εφόσον η κατασκευή του προκαλεί δυσανάλογη τεχνική ή οικονομική επιβάρυνση.
- Σημαντική διευκόλυνση: Η τουαλέτα ΑΜΕΑ προσμετράται στον συνολικό αριθμό τουαλετών του καταστήματος. Για παράδειγμα, αν ένα κατάστημα χρειάζεται συνολικά 1 τουαλέτα, αυτή μπορεί να είναι μόνο η τουαλέτα ΑΜΕΑ, η οποία θα λειτουργεί με μεικτή χρήση. Επίσης, στην τουαλέτα ΑΜΕΑ δεν απαιτείται προθάλαμος (ο νιπτήρας μπαίνει απευθείας μέσα).
4. Εξαιρέσεις από την Υποχρέωση Τουαλετών
Δεν υποχρεούνται να διαθέτουν τουαλέτες κοινού:
- Τα take-away / street food καταστήματα (π.χ. αναψυκτήρια, περίπτερα) που εξυπηρετούν αποκλειστικά όρθιους ή διερχόμενους πελάτες και δεν διαθέτουν καθόλου τραπεζοκαθίσματα.